Tapu in Turkije: zo werkt de eigendomsakte van je woning
Een tapu is in Turkije het officiële eigendomsbewijs van een woning of stuk grond, uitgegeven door het Turkse kadaster (Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, TKGM). Staat jouw naam op de tapu, dan ben je de juridische eigenaar. Een koopcontract of betaalbewijs zonder tapu-overdracht maakt je dat niet.
Voor Nederlandse kopers is de tapu het belangrijkste document in het hele traject, en tegelijk het minst begrepen. Bij Chapter Makelaars lezen we samen met juridische adviseurs elke tapu en elk kadasteruittreksel door voordat een klant tekent. Hieronder leggen we uit waar we dan naar kijken.
Wat is een tapu precies?
Het woord tapu betekent eigendomsakte. Het document (tapu senedi) vermeldt onder meer de eigenaar, de ligging (provincie, district, perceel), het type onroerend goed en het eigendomsaandeel. Achter de tapu staat het kadasterregister. Dat register is leidend: wat daar staat, telt.
Sinds een aantal jaren kun je kadasterzaken ook digitaal volgen via Web Tapu van het TKGM, gekoppeld aan e-Devlet, het Turkse overheidsportaal.
Welke soorten tapu zijn er?
Dit onderscheid is voor kopers van appartementen het belangrijkst:
| Soort | Wat het betekent | Let op |
|---|---|---|
| Kat mülkiyeti | Volledig appartementsrecht in een afgebouwd gebouw | De veiligste vorm voor een appartement |
| Kat irtifakı | Bouwrecht op een appartement dat nog niet (formeel) af is | Wordt pas kat mülkiyeti na de gebruiksvergunning |
| Arsa / tarla | Bouwgrond / landbouwgrond | Bestemming en bouwmogelijkheden apart laten controleren |
| Hisseli tapu | Gedeelde eigendom van een perceel, met een aandeel | Je bezit een aandeel, niet een afgebakend stuk |
In gesprekken hoor je soms over een “rode” of “blauwe” tapu. Dat zijn informele namen die verwijzen naar de kleur van oudere documenten. Ze zeggen niets over de juridische status. Kijk naar het type eigendom in het register, niet naar de kleur.
Waarom kat irtifakı extra aandacht vraagt
Bij nieuwbouw krijg je vaak eerst een tapu met kat irtifakı. Het gebouw is dan juridisch nog niet af. Pas als de gemeente de gebruiksvergunning (iskan, officieel yapı kullanma izin belgesi) afgeeft, kan het worden omgezet naar kat mülkiyeti.
Zonder iskan kun je problemen krijgen met nutsaansluitingen, met verkoop of met een aanvraag voor een verblijfsvergunning of staatsburgerschap. Vraag dus altijd: heeft het gebouw iskan, en zo niet, wanneer en onder welke voorwaarden komt die er?
Wat controleer je op de tapu vóór je koopt?
Wij laten bij iedere aankoop in elk geval dit nagaan:
- Eigenaar. Is de verkoper de enige geregistreerde eigenaar? Zijn er meerdere erfgenamen, dan moeten ze allemaal meewerken.
- Lasten en beperkingen. Rust er een hypotheek (ipotek), een beslag (haciz) of een andere aantekening (şerh) op het register?
- Iskan. Is er een gebruiksvergunning voor het gebouw?
- Overeenstemming met de werkelijkheid. Klopt de oppervlakte en indeling met wat er staat? Is er zonder vergunning bijgebouwd?
- Ligging. Valt het perceel buiten militaire of andere zones waar buitenlanders niet mogen kopen?
- Fiscale waarde. De opgegeven koopsom mag niet onder de fiscale waarde liggen.
Daarnaast laten wij, al vóór het bod, de woning taxeren door een onafhankelijke Turkse registertaxateur. Zo weet je dat de prijs klopt voordat je je eraan bindt. Voor staatsburgerschap is een taxatierapport van een door de SPK erkende taxateur verplicht.
Hoe verloopt de tapu-overdracht?
- Je regelt een Turks belastingnummer en meestal een Turkse bankrekening.
- De aanvraag voor overdracht wordt ingediend bij het kadaster en er wordt een afspraak gepland.
- Voor de overdracht sluit je de verplichte aardbevingsverzekering DASK af.
- Je betaalt de tapuheffing (tapu harcı) en de vaste kadastervergoeding (döner sermaye). Als buitenlander toon je het valutabewijs (döviz alım belgesi) van je betaling.
- Koper en verkoper tekenen bij het kadaster. Spreek je geen Turks, dan is er een beëdigde tolk bij.
- De nieuwe tapu wordt op jouw naam uitgegeven.
Kun je niet zelf naar Turkije, dan kun je via een Turks consulaat in Nederland een volmacht laten opstellen voor iemand die namens jou tekent.
Wat kost de tapu?
De tapuheffing is 4% van de opgegeven koopsom. Wettelijk betalen koper en verkoper elk 2%; in de praktijk spreken partijen vaak af dat de koper het geheel betaalt. Leg die afspraak vooraf schriftelijk vast. Daar komt de kadastervergoeding bij, een vast bedrag in lira dat ieder jaar wordt aangepast. Een volledig kostenoverzicht vind je in huis kopen in Turkije.
Tapu en erven
Overlijdt de eigenaar, dan gaat de tapu niet vanzelf over op de erfgenamen. Zij moeten de overgang laten registreren, en tot die tijd staat de woning nog op naam van de overledene. In Turks-Nederlandse families zien we dat dit soms jaren blijft liggen. Dat maakt een latere verkoop ingewikkeld, omdat alle erfgenamen moeten tekenen. Regel het daarom tijdig.
Hoe wij je helpen
Wij spreken vloeiend Turks, kennen het Turkse aankoopproces uit eigen praktijk en werken samen met juridische adviseurs en onafhankelijke registertaxateurs in Turkije. Jij krijgt elke stap in het Nederlands uitgelegd. Lees ook nadelen van een huis kopen in Turkije en huis in Turkije en belasting, of ga naar Internationaal.
Veelgestelde vragen
Is een tapu hetzelfde als een koopakte?
Nee. Een koopovereenkomst is een afspraak tussen koper en verkoper. De tapu is het bewijs dat de eigendom bij het kadaster op jouw naam staat. Pas na de overdracht bij het kadaster ben je eigenaar.
Kan ik als Nederlander een tapu op mijn naam krijgen?
Ja. Buitenlanders, waaronder Nederlanders, kunnen in Turkije eigenaar worden en een tapu op hun naam krijgen, binnen de grenzen voor buitenlanders, zoals maximaal 30 hectare in heel Turkije en geen aankopen in militaire zones.
Wat is het verschil tussen kat mülkiyeti en kat irtifakı?
Kat mülkiyeti is volledig appartementsrecht in een afgebouwd gebouw met gebruiksvergunning. Kat irtifakı is een bouwrecht op een appartement dat nog niet formeel klaar is. Het wordt pas kat mülkiyeti nadat de gemeente de iskan heeft afgegeven.
Hoe controleer ik of er schulden op een woning rusten?
Via een actueel uittreksel uit het kadasterregister. Daarop staan hypotheken, beslagen en andere aantekeningen. Laat een jurist dit vlak voor de overdracht opnieuw controleren, zodat er tussentijds niets bij is gekomen.
Hoe lang duurt een tapu-overdracht?
Als alle stukken compleet zijn, gaat de overdracht bij het kadaster zelf meestal snel. De voorbereiding, zoals belastingnummer, taxatie, juridische controle en DASK, kost de meeste tijd.
Wat gebeurt er met de tapu als ik mijn huis in Turkije verkoop?
Bij verkoop gaat de tapu bij het kadaster over op de koper, op dezelfde manier als bij je aankoop. Verkoop je binnen vijf jaar met winst, dan kan in Turkije belasting over die winst gelden. Voor aankopen met staatsburgerschap geldt bovendien een verkoopverbod van drie jaar.